X
تبلیغات
آموزش علوم تجربی - علوم تجربی سال دوم راهنمایی4 * بخش چهارم دنیای زنده

آموزش علوم تجربی

نگاهی تازه به علوم و آموزش آن

علوم تجربی سال دوم راهنمایی4 * بخش چهارم دنیای زنده

علوم تجربی سال دوم راهنمایی4

 * بخش چهارم دنیای زنده

فصل 10 – گوناگوني جانداران
اهميت طبقه بندي : در زندگي روزانه ، طبقه بنديهاي مختلفي را مي بينيد. طبقه بندي كردن بايد كارها را ساده تر كند. بنابراين بهترين طبقه بندي آن است كه كاربرد بيشتري داشته باشد. براي طبقه بندي موجودات زنده بايد ويژگيهايي را انتخاب كنيم كه در ميان دسته اي از آنها مشترك بوده و بتواند آن گروه را از بقيه جدا كند. در هر گروه نيز به همين روش مي توان گروههاي كوچكتري ايجاد كرد.
انتخاب ويژگي مشترك بسيار مهم است. اگر اين كار درست انجام نگيرد، ممكن است جانداراني كه شباهت هاي كم و تفاوتهاي زيادي دارند، در يك گروه قرار گيرند. «پايه تحصيلي» ، ويژگي مشتركي است كه دانش آموزان يك مدرسه را بر اساس آن طبقه بندي مي كنند.

 

طبقه بندي جانداران : منظور از طبقه بندي موجودات زنده اين است كه جانداران داراي ويژگيهاي مشترك را در گروههاي مشخصي قراردهند. در اين صورت با بررسي هر گروه،‌مي توان ويژگيهاي اعضاي آن را شناخت.
اگر بخواهيد دنبال جانداراني كه ممكن است در آبگيرها يا پرچين هاي يك مزرعه زندگي مي كنند، بگرديد، بايد راهي براي شناسايي آن ها داشته باشيد.
يكي از راههايي كه زيست شناسان براي شناسايي جانداران استفاده مي كنند. استفاده از كليدهاي شناسايي است. كليدهاي شناسايي، مجموعه اي از پرسش هاست كه براساس ويژگيهاي جانداران تهيه شده و به كمك آنها مي توان نام جانداران را پيدا كرد. كليدهاي شناسايي بر اساس ويژگيهاي مشترك انتخاب مي شوند. تصوير كليدهاي شناسايي ص 104


زندگي جانوران :
همه جانوران موجوداتي پر سلول اند. وقتي كه سلول ها در بدن يك جاندار در كنار هم باشند، نسبت به حالت انفرادي، از مزاياي زيادي بهره مند خواهند بود.در بدن جانوران، هر گروه از سلول ها ، كارهاي ويژه اي را برعهده گرفته اند. البته هر چه سلول هاي بدن يك جاندار تخصص يافته تر باشند. گفته مي شود كه آن جاندار ساختمان پيچيده اي و پيشرفته تري دارد. با آن كه گوناگوني جانوران در محل زندگي شكل بدن، نوع غذا، طرز تنفس،‌رفتارها و غيره زياد است، اما همه ي جانوران پرسلولي هستند و هيچكدام توانايي غذاسازي ندارند.

شكل بدن : جانوراني كه ساختمان بدني ابتدايي دارند. در سطح يا داخل بدن، قسمت سختي ندارند . يعني اسكلت در بدن آن ها ديده نمي شود. ساير جانداران در خارج يا داخل بدن خود اسكلتي دارند كه محافظ بعضي از اندام ها و تكيه گاه بيشتر ماهيچه هاست.

غذا خوردن : هر جانوري براي آنكه بتواند رشد كند و فعاليت هاي لازم را انجام بدهد، نياز به ماده و انرژي دارد. ماده و انرژي از راه غذا خوردن به بدن مي رسد. چون هيچكدام از جانوران نمي توانند مانند گياهان غذاسازي كنند، نيازهاي خود را از بدن جانداران مختلف تأمين مي كنند.



تنفس كردن :
همه جانوران براي تجزيه كردن مواد غذايي در داخل سلول هاي خود، به اكسيژن نياز دارند، اما چون بعضي در آب و برخي در خاك زندگي مي كنند، نوع دستگاه تنفسي آنها مشابه نيست.




فكر كنيد :
1 – محل زندگي جانوران بسيار مختلف است. بطوري كه از روي انواع زيستگاه، جانوران را به دو گروه بزرگ آب زي و خشكي زي تقسيم مي كنند.
زيستگاه چه جانوراني دقيقاً در دو گروه آب زي يا خشكي زي جا نمي گيرد؟

بعضي از جانوران بطور كامل نمي توانند تمام مراحل رشد خود را در يك زيستگاه طي كنند. بخشي از آن را در آب و بخش ديگر را در خشكي به سر مي برند. اين جانوران معمولاً در محيط هايي زندگي مي كنند كه زياد از آب دور نيست . مانند قورباغه ،‌وزغ همچنين جانوراني كه غذاي خود را از محيط آب تأمين مي كنند اما در خشكي لانه مي سازند و استراحت مي كنند نيز در اين گروه جاي مي گيرند. اين قبيل جانوران از محيطهاي كوچك آب (رودخانه، بركه ، درياچه) و سواحل دريا استفاده مي كنند، مانند مرغ ماهي خوار

2 – اگر با جانور جديدي روبرو شديد كه قبلاً آن را نديده ايد، با توجه به كدام خصوصيت ها نوع زيستگاه آن را تعيين مي كنيد؟
بايد به نوع سازگاري هاي بدني مانند شكل اندام هاي حركتي، نوع پوشش بدن براي زيستن در محيط هاي سرد و گرم، وضع دندان از لحاظ نوع غذايي كه مي خورد (گوشت خوار يا علف خوار) و حتي چالاكي و وضعيت است دست و پا براي شكار كردن توجه كرد.

فكركنيد
1 – با اينكه ملخ و كك حشره اند. خرگوش و كانگورو پستاندارند و قورباغه يك دوزيست است،‌اما روش حركت كردن آن ها به يكديگر شباهت دارد. دليل اين شباهت چيست؟
محل اتصال اندام هاي حركتي به اسكلت در آن ها تقريباً يكسان است.

2- به نظر شما آيا اتصال اندام هاي حركتي به اسكلت ، در سرعت حركت جانور مهره دار تأثير دارد؟ دليل بياوريد يك پستاندار و يك خزنده را مقايسه كنيد)
اندازه و محل اتصال پا به تن در سرعت حركت جانوران اثر دارد. با توجه به محل اتصال اندام ها و طول آن ها، انواع مختلف مهره داران را شاهديم. در خزندگان دست و پا اندكي به زير بدن متمايل شده و در پستانداران كاملاً در زير بدن قرار گرفته است. به همين دليل در مقايسه با پستانداران سرعت حركت بيشتري دارند زيرا پاهاي آن ها مانند ستون،‌وزن بدن را به خوبي تحمل مي كنند.

فكر كنيد :

به جز دندان ها، كدام اندام ها در جانوران گوشتخوار و علفخوار فرق دارد؟
طول دستگاه گوارش علف خواران زياد و معده ي آن ها بزرگ است ولي دستگاه گوارش گوشتخواران طول زيادي ندارند. زيرا گوشت در مقايسه با علف غذاي زود هضم است. اندام هاي حركتي در پستانداران گوشت خوار،‌عضلاني تر و قوي ترند و در پنجه هاي آن ها چنگال وجود دارد. جثه نيز لاغر تر و كوچكتر است، جانوران صياد اصولا بايد چالاك و سريع باشند تا بتوانند طعمه ي خود را بگيرند.

فكر كنيددر بدن پرنده ها علاوه بر شش ها، تعدادي كيسه ي هوا هم وجود دارد كه به جذب اكسيژن كمك مي كنند. پرنده ها دستگاه تنفس كارآمدي دارند كه امكان تبادل گازهاي تنفسي را به بهترين حالت فراهم مي كند. چرا بايد دستگاه پرندگان كارآيي زيادي داشته باشد و خيلي خوب عمل كند ؟

 


پرنده ها به علت دماي زياد و فعاليت شديد بدن،‌در مقايسه با ساير مهره داران به غذا و هواي بيشتري نياز دارند. بنابراين چند كيسه ي هوايي با ديواره هاي نازك هم به شش ها كمك مي كند تا اكسيژن لازم از هوا گرفته شود.

 



فصل 11 – جهان جانوران
گوناگوني جانوران
در ميان موجودات زنده ، جانوران نسبت به بقيه گوناگون ترند. بعضي از جانور شناسان عقيده دارند كه هنوز شايد نيمي از جانوران را هم نمي شناسيم.




 

اسفنج ها :
اسفنج ها بيشتر در دريا زندگي مي كنند. اما اقسامي هم ساكن آب هاي شيرين هستند. اسفنج ها وسيله اي حركتي ندارند هميشه به يك جا چسبيده اند و حتي شكل معيني ندارند. اسفنج ها ،‌ساده ترين جانوران اند و بدن آنها را تعداد زيادي سلول هاي تقريباً مشابه تشكيل مي دهد. سطح بدن اسفنج پر از سوراخ است. آبي كه از راه اين سوراخ ها وارد حفره ي وسط بدن مي شود. مواد غذايي را هم به سلول هاي اسفنج مي رساند.


كيسه تنان :

اين جانوران، در مقايسه با اسفنج ها اندكي پيشرفته اند. در بدن آنها چندين نوع سلول براي كارهاي تخصصي مانند گوارش، حركت كردن ، حس كردن و غيره بوجود آمده است. اما هيچ نوع اندام و دستگاهي ندارند. علت نام گذاري اين جانوران ، بدن كيسه مانند آنهاست . درون كيسه ، دستگاه گوارش هم محسوب مي شود ، بزرگترين گروه كيسه تنان مرجان ها هستند كه اسكلت آهكي دارند.



كرم ها:
كرم ها گروه بسيار بزرگي از جاندارانند و اقسام زيادي دارند. بعضي از آنها آزادانه زندگي مي كنند. اما اقسام انگل ها در ميان كرم ها زياد است. بعضي از كرم هاي انگل، بيماريهاي شديدي را در جانوران و انسان پديد مي آورند. كرم ها در آب هاي شور، شيرين، خاك بدن گياهان و جانوران زندگي مي كنند. طول بعضي از اقسام كرم ها مانند كرم كدو تا چندين متر هم مي رسد. اما اقسام ميكروسكوپي هم در بين آنها زياد است. همه ي كرم ها بدني نرم و بدون اسكلت دارند.
كرمها را بر اساس ساختمان بدن به سه گروه :‌
حلقوي،‌لوله اي و پهن طبقه بندي مي شوند.



نرم تنان :

همه ي نرم تان به جز نمونه محدود در آب زندگي مي كنند . بدن بيشتر نرم تنان را از بيرون صدف آهكي مي پوشاند. صدف برخي از نرم تنان قيمتي و گرانبهاست.



بندپايان :

بندپايان، اسلكت خارجي و سخت دارند. بدن و اندام هاي حركتي آنها بند بند است. بندپايان و به ويژه حشرات، از بقيه ي بي مهره ها فراوان ترند و انواع آن ها را در آب ، روي خشكي ، داخل خاك و همه جاي ديگر مي توان يافت.

 


خارپوستان :
همه ي انواع در درياهاي گرم زندگي مي كنند. اين جانوران به هيچكدام از گروههاي ديگر شباهت ندارند. در بدن آن ها، آب درمسيرهاي خاصي حركت مي كند و نيازهاي سلول را تأمين مي كند.



ماهي ها :
ماهيهاي مختلفي در درياها زندگي مي كنند كه از لحاظ شكل ، رنگ ، اندازه ، نوع غذا و نوع رفتارها بسيار با هم فرق دارند. اسلكت برخي از ماهي ها غضروفي است. (مثل كوسه، ماهي خاويار، اره ماهي، سفره ماهي و ...) داشتن آبشش و باله، ماهي را براي زيستن در آب سازگار مي كند بيشتر ماهيها داراي فلس هستند،‌پولك به نوع خاص از فلس گفته مي شود.

 


دوزيستان :
دوزيستان در آب تخم ريزي مي كنند و نوزاد آن ها مراحل اول رشد را در آب طي مي كند، اما چون بعداً آبشش آنها تبديل به شش مي شود، جانورا بايد بقيه ي زندگي را در خشكي بگذراند. قورباغه از دوزيستان است. نوزادان قورباغه گياه خوارند. اما جانور بالغ، گوشت خوار است. پوست قورباغه نازك است، پولك ... ندارد. شش قورباغه ها كوچك است و نياز جانور را رفع نمي كند. به اين علت، قورباغه ها تنفس پوستي هم دارند.

 

 



خزندگان :

بدن خزندگان با صفحات يا پولك هاي سخت پوشيده شده است. دست ها و پاهاي خزنده كوتاه اند، بنابراين جانور، در هنگام حركت شكم خود را روي زمين مي كشاند. بيشتر خزنده ها در خشكي زندگي مي كنند. خزندگان تخم هايي با پوسته ي نرم و قابل انعطاف مي گذارند. دانياسورها خزندگان قديمي خشكي زي هستند كه نسل آن ها در حدود ميليون ها سال پيش از بين رفته است.

 



پرندگان :

پرنده ها براي حركت كردن انرژي زياد صرف مي كنند و براي جبران آن بايد غذاي زيادي بخورند. بدن پرنده ها از پر پوشيده شده است . پر، كه سبك و مقاوم است همه بدن را گرم نگه مي دارد، هم به سبك شدن بدن و پرواز كمك مي كند. پرنده ها، از لحاظ شكل بدن، پاها، منقار و غيره با هم فرق هاي بسياري دارند، در پرندگاني كه خوب پرواز مي كنند، استخوان ها پرحفره اند، چنين ساختماني علاوه بر استحكام زياد، بدن را نيز سبك مي كنند.


پستانداران : پستانداران ، در همه جاهاي زمين زندگي مي كنند و بين همه آن ها، ويژگي هاي مشتركي را مي توان يافت. مثلآً بدن اين جانوران از مو، پشم يا كرك پوشيده شده است. بيشتر آن ها بچه زا هستند و جنين غذاي خود را از خون مادر مي گيرد. همه پستانداران غده هاي شيري دارند و شير غذاي نوزدان است. قدرت يادگيري اين جانوران زياد است.

طراحي كنيداسفنج براي رشد و توليد مثل نياز به تغذيه و تنفس دارد، اما دستگاه خاصي براي انجام اين عمل ندارد. به نظر شما اسفنج چگونه تغذيه و تنفس مي كند؟ آيا به خون احتياج دارد؟
1 - سطح بدن اسفنج پر از سوراخ است. در درون بدن اين موجود زنده سلول هايي وجود دارد كه با ضربه زدن با هم باعث جريان يافتن آب مي شود. آب هاي اكسيژن و ذرات ريز غذا است. اين سلول ها غذا را جذب مي كنند و به حفره هاي وسط بدن انتقال مي دهند. از طريق اين سلول ها، مواد غذايي به نقاطي از بدن كه نياز به غذا دارد منتقل مي شود مواد زايد نيز از سوراخ هاي بزرگ وسط بدن به بيرون رانده مي شوند.
2 – اسفنج ها به خون احتياج ندارند. زندگي اسفنج ها به جريان آب بستگي دارد. زيرا آب باعث انتقال غذا و اكسيژن به اسفنج مي شود و مواد زايد آن ها را با خود حمل مي كند.

فكر كنيد
مفهوم بدن كيسه مانند چيست؟بدن اين موجودات مانند چيست؟

بدن اين موجودات مانند كيسه است و اين كيسه با مجرايي به خارج باز مي شود كه هم به منزله ي دهان و هم مخرج است.

بازوهاي كيسه تنان كه اطراف دهانه ي كيسه قرار گرفته اند چه نقشي دارند؟
باعث جريان يافتن آب و هدايت غذا به سوي دهان مي شود.

مشاهده كنيد:
تصاوير مشاهده كنيد
پوشش سخت بيروني بدن جانوراني از مواد معدني خاصي درست شده كه به آن استحكام مي بخشيد. يك صدف خالي حلزون را در سركه ي غليظ بيندازيد. پس از چند ساعت آن را ببيند. چه اتفاقي افتاده است؟ حباب هاي گاز نشانه ي چيست؟
يك صدف خالي حلزون در سركه ي غليظ نرم مي شود / حباب هاي گاز نشانه ي كربن دي اكسيد است.

فكر كنيد
مگس كه در اطراف ما زياد ديده مي شود يكي از عوامل مهم انتقال آلودگي است. با توجه به تصاوير علت آن را بيان كنيد.

 



مگس به كمك خرطوم شيرابه را مي مكد و در روي مواد مي نشيند و شيرابه را منتقل مي كند.

اطلاعات جمع آوري كنيد
ماهي هاي خاويار درياي خزر، مرغوب ترين خاوريار جهان را توليد مي كند،‌درباره خاويار طرز تهيه ي آن اطلاعاتي را تهيه كنيد.
خاويار تخم هاي چند گونه از ماهي هاي ازون برون است كه از چندين نقطه در آب درياها و آب هاي شيرين جهان يافت مي شوند. اما درشت ترين و مرغوب ترين آنها در آب هاي سواحل شمالي كشور ما در درياي مازندران زندگي مي كنند.
براي بدست آوردن خاويار ابتدا ماهيهاي صيد شده را با آب تميز مي شويند و شكم آها را باز مي كنند و تخم ها (خاويار) را در تشك هايي جمع آوري مي كنند.سپس آن ها را در يك توري مي ريزند تا كاملاً از يكديگر جدا شوند. به اين تخم ها نمك مي زنند و بعد از مدتي آب نمك را از خاويار جمع مي كنند و با فشار بر روي آن ها ترك ايجاد مي كنند. خاويار بدست آمده را در قوطي كنسرو بستنه بندي مي كنند.

آزمايش كنيدتعدادي از پرهاي پرواز و پرهاي پوشش بدن چند پرنده را جمع آوري كنيد. به ساختمان پرها دقت كنيد. اجزاي يك پر چگونه و از كدام طرف از هم باز مي شوند؟
پرها با توجه به شكل و نوع آنها با هم متفاوتند.

1 – اگر پرهاي مختلف را رها كنيد،‌كدام زودتر به زمين مي رسند، آيا در مورد پرندگان مختلف تفاوتي وجود دارد؟
پرهاي پرواز
2 – اگر پرها را در آب فرو بريد، كدام آسان تر و كدام سخت تر خيس مي شوند؟ پري را به نفت آغشته كنيد. اگر آن را در آب فرو بريد، سرعت خيس شد اين پر با پر خشك مشابه خود متفاوت است؟
پرهاي پرواز سخت تر خيس مي شوند. پري كه به نفت آغشته است دير خيس مي شود.

مقايسه كنيد


اين سه نوع پا، مربوط به سه نوع پستاندار كف رو، پنجه رو، و ناخن رو است. شباهت و تفاوت آنها در چيست؟ براي هر يك از اين نوع روش هاي حركت چه جانوراني را مي شناسيد؟
پاي پستانداران معمولاً به پنج انگشت ختم مي شود و اين كيفيت در انسان و ساير پستانداران عموميت دارد. اين سه نوع پا از لحاظ استخوان بندي به هم شبيهند اما متناسب با نوع حركت، تغييراتي در آنها پديد آمده و بعضي از استخوان ها بيشتر رشد كرده اند.
الف) كف رو (پاي انسان) :
كف پا و انگشتان روي زمين تكيه دارد.
ب) پنجه رو : (پاي گربه):
كف از زمين كمي و فاصله دارد و فقط 4 انگشت روي زمين تكيه دارند. اين حالت براي دويدن سريع مناسب است.
ج) ناخن رو: (پاي اسب):
فقط با يك انگشت كه روي زمين تكيه دارد راه مي روند يا مي دوند و كف پا كاملاً بالا است.


انتخاب كنيد .

به نظر شما كدام نتيجه گيريهاي زير درست اند :
1 – جانوران نمي توانند غذاي خود را بسازند. همه ي آنها غذا را از محيط اطراف مي گيرند.
صحيح .همه جانوران بطور مستقيم ياغيرمستقيم از گياهان تغذيه مي كنند.
2 – جانوران ، غذاي خود را گوارش مي دهند.
صحيح . زيرا پروتئين ها ، چربي ها و مواد قندي در بدن آن ها به ذرات ريزتري تبديل مي شود.
3 – بعضي از جانوران در دريا و بعضي در خشكي زندگي مي كنند.
غلط زيرا دوزيستان در هر دو محيط زندگي مي كنند.
4- بسياري از جانوران حركت مي كنند. حركت آن ها براي يافتن جاي مناسب تر زندگي،‌ يا پيدا كردن جفت است.
غلط . زيرا بعضي از جانوران مثل اسفنج ها،‌اصطلاحاً قادر به حركت نيستند. در بيشتر موارد نيز حركت براي بدست آوردن غذا و فرار از خطر است.
5 – بدن همه ي جانوران از تعدادي زيادي سلول درست شده است . هر گروه از سلول هاي كارهاي ويژه اي از قبيل گوارش غذا، حركت ، تنفس يا دفع مواد را انجام مي دهند. صحيح . زيرا در اين صورت كارها هميشگي و بهتر و سريعتر انجام مي گيرد.


فصل 12 – دنياي گياهان
گوناگوني گياهان
تشخيص گياهان هميشه آسان نيست. چون در بعضي از آنها ريشه ، ساقه و برگ وجود ندارد.
لينه، ‌دانشمند گياه شناس سوئدي، د رحدود 2 قرن پيش شروع به مطالعه ي علمي گياهان كرد. لينه شكل و ساختمان گل و دانه ي گياهان را وسيله ي طبقه بندي آن ها قرار داد و از اين راه ، چند هزار گياه را طبقه بندي كرد. امروزه گياهان را بر اساس داشتن و نداشتن آوند طبقه بندي مي كنند. آوندها مسير حركت مواد مختلف در گياهانند. بيشتر گياهان را ، گلدارها تشكيل مي دهند. گوناگوني سرخس ها و بازدانه ها كمتر از آنهاست. خزه ها گروه كوچكي از گياهان به شمار مي آيند.

 

 

 

خزه ها : شما قسمت هاي مختلف گياه يعني ريشه، ساقه و برگ و گل را مي شناسيد. حتماً مثلاً ياد گرفته ايد كه تعدادي از گياهان با دانه زياد مي شوند. اما شايد تاكنون نمي دانستيد كه گياهاني هم وجود دارند كه هيچ كدام از اين قسمت ها را به شكلي كه در گياهان گلدار معلولي ديده مي شوند، ندارند.
خزه ها، رشته هاي باريكي دارند كه به جاي ريشه عمل مي كنند. اجزاي كوچك سبز و برگ مانندي هم دارند كه دور بخشي به شكل ساقه قرار گرفته اند. خزه ها به جاي آن كه از رشد دانه به وجود آيند، از رويش هاك حاصل مي شوند. هاگ سلولي است كه مي تواند به تنهايي رشد كرده و جاندار كاملي را تشكيل دهد. اگر هاگ هاي خزه پس از پاره شدن هاگدان در جاي مناسبي قرارگيرند. رشد كرده و خزه ي جديدي را به وجود مي آورند.




 

سرخس ها : اين گياهان ريشه، ساقه و برگ دارند. اما گل نمي دهند و مانند خزه ها، با هاگ زياد مي شوند، سرخس ها مخصوص مناطق مرطوب اند و بطور طبيعي، در جنگل هاي شمال ايران وجود دارند. در ساير مناطق هم گاهي آن ها را در كنار استخر، جويها و اطراف چاهها مي توان يافت. در ماههاي معيني از سال، در پشت برگ سرخس ها، لكه هاي زردي ايجاد مي شود كه پس از مدتي به صورت برآمدگي قهوه اي رنگي در مي آيد. هر برآمدگي كه هاگينه نام دارد، مجموعه ي هاگدان هايي است كه داخل هر كدام تعداد بسيار زيادي هاگ وجود دارد. اين هاگ ها اگر در جاي مناسب و مرطوب بيفتد، تبديل به سرخش جديد مي شوند




بازدانه ها : قديمي ترين درختان امروزي روي زمين، از بازدانه ها هستند. سن بعضي از اين درختان را تا پنج هزار سال نيز تعيين كرده اند. همه ي شما درختان كاج يا سرو را ديده ايد. اين درختان، تقريباً در همه ي سال سبز هستند، كاج و سرو ها گل نمي دهند، اما به جاي آن مخروط هايي دارند كه دانه ها در درون آن ها رشد مي كنند. به همين علت آن ها گياهان مخروط دار مي گويند.

 

درختان كاج از جمله مهم ترين درختان هستند. تيرهاي سه پايه ي برق و تلفن،‌اگر چوبي باشند، از تنه ي درختان كاج اند. تخته ي لازم براي بسياري از كارهاي نجاري و جعبه سازي را هم از چوب كاج تهيه مي كنند. از چوب و شيره هاي كاج مواد صنعتي مختلفي مي سازند كه فيلم عكاسي، الكل، استون و مواديكه در تهيه ي صابون، رنگ و بعضي از داروها به كار مي رود، از آن جمله است.

نهان دانه ها:
تمام بوته ها و درختاني كه گل مي دهند، در گروه گياهان گل دار يا نهان دانه ها هستند. گياهان گل دار فراوان ترين و گوناگون ترين گياهان روي زمين مي باشند. اين گياهان از نظر شكل، اندازه و زيستگاه بسيار متفاوتند. نها ندانه ها، ريشه، ساقه،‌برگ ، گل و ميوه دارند. گياهان گل دار، به دو گروه كوچك تر تك لپه اي و دو لپه اي ها تقسيم مي شوند.

اندام هاي گياهان دانه دار:
در گياه اندام هاي مختلفي وجود دارد. برخي از اندام ها در رشد گياه مؤثرند و گروهي ديگر وظيفه توليد دانه را به عهده دارند. دسته ي اول كه اندام هاي رويا نام دارند. شامل ريشه ، ساقه و برگ مي شوند. اين اقدام ها با جذب آب و مواد لازم، انتقال آن ها به سلول هاي غذا ساز و سپس رساندن مواد غذايي ساخته شده به همه سلول هاي گياه باعث رشد آن مي شوند گروه دوم اندام هاي زايا مثل گل و ميوه هستند كه تشكيل دانه و پراكنده شدن آن براي رشد گياه جديد را به عهده دارند. در گياهان مختلف ساقه و ريشه هر كدام ممكن است در هوا، خاك يا آب قرار د اشته باشند.

ريشه : ريشه گياه را محكم در خاك نگه مي دارد، كار اصلي ريشه ،‌جذب آب و مواد لازم براي غذاسازي گياه در برگ است. ريشه ها متناسب با نوع گياه و نوع محيط ، در سطح خاك پخش مي شوند. يا آن كه به اعماق آن فرو روند. گاهي ممكن است ريشه ها در آب يا هوا قرار داشته باشند.
ريشه ي گياه به كمك تارهاي كشنده كه مانند مو هستند. آب و مواد معدني را جذب مي كند تا آن ها را به برگ برساند.



 

ساقه ها بيشتر ساقه ها را به علت آن كه در بالاي خاك قرار مي گيرند، آسان مي توان شناخت. ساقه ها، دو كار اصلي دارند. شاخه ها و برگ ها را روي خود نگه مي دارند. آب و نمك هاي جذب شده از زمين را به برگ ها مي رسانند. اما ساقه ها، كارهاي ديگري را هم انجام مي دهند. مثلاً نيشكر نوعي ساقه است كه مقدار زيادي ماده ي قندي را در خود نگه مي دارد. ساقه محل عبور آوندهاست. آوندها، لوله هاي باريك و يك طرفه اي براي جابه جايي مواد در گياهند. آوندهاي چوبي آب و مواد معدني (شيره خام) را از ريشه به برگ مي رسانند. آوندهاي آبكش دار مواد غذايي ساخته شده در برگ ( شيره پرورده) را از آن جا به همه سلولها مي برند. تعداد و قطر آوندهاي چوبي بيشتر از آوندهاي آبكش است.


 

ساقه : در ساقه هاي چوبي،‌جوانه هايي در اطراف و انتهاي ساقه وجود دارد كه رشد طولي ساقه برعهده آن هاست. بعضي ازاين جوانه ها تبديل به برگ و گل و بعضي تبديل به شاخه مي شوند. گياهان چوبي، علاوه بر رشد طولي، رشد قطري هم دارند. به همين علت سال به سال قطر تنه ي درختان زيادتر مي شود. افزايش قطر درخت به دليل زياد شدن آوندهاست. آوندهاي چوبي ... بيشتر از آوندهاي آبكش افزايش مي يابند، به طوري كه بيشتر قطر تنه ي درخت را تشكيل مي دهند.



برگ : برگ كارخانه ي غذاسازي گياه است. بيشترين مقدار سبزينه (كلروفيل) گياه كه محل غذاسازي گياه است. در برگ ذخيره شده است. با وجود آنكه برگ در گياهان مختلف به شكل هاي بسيار گوناگوني ديده مي شود،‌كار اصلي آن در همه گياهان تقريباً يكي است. در پوسته نازكي كه پشت و روي برگ را مي پوشاند، سوراخ هاي بسيار ريزي به نام روزنه وجود دارد كه فقط با ميكروسكوپ ديده مي شوند. سلول هاي وسط برگ از اين راه كربن دي اكسيدهوا را براي عمل غذاسازي و اكسيژن را براي تنفس مي گيرند. آب و مواد معدني لازم نيز از راه رگ برگ ها از طريق ساقه به برگ مي رسد، رگ برگ ها، مجموعه آوندها بوده و به آوندهاي ساقه و ريشه متصل اند.
هر برگ غيراز رگ برگ، دم برگ و پهنك هم دارد. دم برگ قسمتي است كه برگ به وسيله آن ساقه متصل مي شود. پهنك قسمت سطح برگ را معمولاً نازك است مي گويند. شكل پهنك در برگ گياهان مختلف بسيار متفاوت است. لبه ي پهنك هم ممكن است صاف يا دندانه دار يا داراي بريدگيهاي عميق باشد، اگر برگ فقط يك دم برگ داشته باشد، آن را ساده مي گويند. اما در بعضي از گياهان، به هر دم برگ تعدادي برگچه متصل است. در اين حال برگ را مركب مي نامند.


فتوسنتز: در بررسي ساختمان برگ، سلول هاي سبزينه (كلروفيل) درون دانه هاي سبزرنگي به نام كلروپلاست قرار دارد. كلروپلاست مانند آشپزخانه ي سلول هاي گياهي است. هر كلروفيل، ملكول شيميايي است كه مانند سرآشپز تهيه غذا را به عهده دارد. در انجام اين كار ، ماده هاي رنگي به او كمك مي كنند. بخشي از عمل غذاسازي گياهان (فتوسنتز) نيازمند نور خورشيد است و قسمتي از آن احتياج به نور ندارد. درست مثل اينكه برخي كارهاي مربوط به تهيه غذا به انرژي حرارتي اجاق احتياج داشته ( مثل پختن) و بعضي كارها نيازي به گرما ندارند. (مثل آماده كردن گوشت، پاك كردن برنج و ...) مواد اوليه مورد نياز براي غذاسازي گياهان آب و كربن دي اكسيد بوده و محصول آن مواد قندي در اكسيژن است.
در خرما و نيشكر مواد قندي فراوان است و در زيتون و بادام مواد چربي زياد است. گياه در سلول هاي برگ ابتدا مواد قندي را مي سازد و سپس آن ها را به مواد ديگري تبديل مي كند. مواد غذايي توليد شده در برگ از طريق آوند آبكش به جوانه ها، گل و ميوه و ساير قسمت هاي گياه برده مي شود.

 

 


 

فصل 12 – فكر كنيدآوندها آب و نمك هايي را كه ريشه از خاك جذب مي كند، به برگها مي رسانند تا كار غذاسازي انجام شود. اما خزه ها آوند ندارند. در اين صورت نياز آن ها به آب و نمك ها چگونه تأمين مي شود؟
خزه ها آب و نمك ها را بوسيله اندام هاي ريشه مانند (ريزوئيد) از خاك جذب مي كنند. انتقال آب درون ساقه به صورت سلول به سلول است و برگ ها مي توانند مستقيماً آب اتمسفر را جذب كنند.

نداشتن آوند، چه فرق مهمي را بين اين گياهان و گياهان آوند دار بوجود مي آورد؟
گياهان آوندي داراي ساقه مي باشند ولي خزه ها ساقه ندارند. به اين علت طول آن ها از چند ميلي متر تجاوز نمي كند.

مشاهده كنيداز يك درخت كاج چند شاخه ي كوچك جدا كنيد و برگ هاي آن را با دقت ببينيد. شكل برگها چه تفاوتي با شكل برگهاي درختان معمولي دارد برگ هاي كاج سوزني شكل اند يعني دراز و باريك اند.
وضع قرار گرفتن برگ ها در روي شاخه چگونه است؟
دو به دو روي هم واقع شده اند و هر 2 تا 5 برگ درون يك غلاف به ساقه چسبيده اند.

آيا در اين برگ ها، رگ برگ وجود دارد؟
بله، در هر برگ فقط يك رگبرگ وجود دارد.
دانستيد درختان كاج «هميشه سبز» هستند، زيرا برگ هاي آن مثل درختان ديگر در پائيز زرد نمي شود و نمي ريزد. به نظر شما آيا مي توان گفت برگ هاي كاج «هميشگي اند»؟ خير، برگ هاي درختان كاج مانند درختان ديگر در پائيز زرد نمي شود و نمي ريزد بلكه ريزش برگ ها به تدريج در طول 2 تا 3 سال صورت مي گيرد. معمولاً هميشه تعدادي برگ خشكيده بر روي درخت يا زير آن وجود دارد بنابراين برگ هاي درختان كاج هميشگي نيستند.

فكر كنيد :
وقتي دانه اي را مي كاريم. اولين قسمتي كه از آن خارج مي شود، ريشه است . چرا؟
زيرا گياه را در خاك محكم نگه مي دارد. و آب و مواد لازم براي غذاسازي را از زمين جذب مي كند.

مقايسه كنيد :
با ريشه هاي راست و افشان در دبستان آشنا شده ايد.
آيا وظيفه ي همه اين ريشه ها مشابه است؟
بله، وظيفه اصلي ريشه همه گياهان جذب آب و مواد لازم از خاك و محكم نگه داشتن گياه در خاك است.
آيا به جز جذب مواد و محكم نگهداشتن گياه در خاك، كار ديگري براي بعضي از ريشه ها مي توانند پيدا كنيد؟
بله ريشه ي بعضي از گياهان مانند هويج،‌چغندر ، ترب و تربچه محل ذخيره مواد غذايي است.




فكر كنيد

 


يك قطعه ي ساقه ي بريده شاده درخت تهيه كنيد (كاج باشد بهتر است) در اين ساقه تعدادي حلقه وجود دارد. هر حلقه تيره و روشن،‌مربوط به يك سال رشد درخت بوده است. با ذره بين به دقت حلقه ها را مشاهده كنيد. آيا مي توانيد آن ها را شمرده و سن درخت را پيدا كنيد؟
ضخامت حلقه ها مساوي نيست. هر چه فعاليت گياه در اثر مساعد بودن شرايط آب و هوايي در طول يك سال بيشتر باشد، قطر حلقه هاي مربوط به آن سال ها هم بيشتر خواهد بود. در ضمن جهت تابش نور هم مي تواند در رشد درخت از يك طرف و زياد شدن قطر حلقه در آن سمت مؤثر باشد.

حلقه هاي تيره و روشن بيانگر تعداد تراكم آوندهاست. در كداميك تعداد آوندها بيشتر است؟
آوندهاي روشن

به نظر شما در هر سال ابتدا حلقه هاي تيره بوجود آمده اند يا روشن ؟ چرا؟
حلقه هاي روشن . زيرا حلقه هاي روشن در بهار و حلقه هاي تيره در زمستان و پائيز بوجود آمده اند.
آخرين حلقه اي كه بعد از آن، درخت قطع شده بيروني ترين لايه است يا داخلي ترين لايه؟ چرا؟
آخرين حلقه جديدترين لايه است.زيرا لايه هاي جديد در بيرون لايه هاي قديمي توليد مي شوند.
فكر كنيد :
1 – اگر بخواهيد تعيين كنيد كه كدام نوع برگ ها عمل غذاسازي را بيشتر و بهتر انجام مي دهند، به چه چيزهايي در آن برگها توجه مي كنيد؟
1. سلول هاي سبزينه دار برگ داراي سبزينه ي فراوان باشند ( هرچه برگ سبزتر باشد مقدار سبزينه بيشتر است) 2. سطح برگ داراي وسعت زيادي باشد 3. ضخامت برگ كم باشد 4. تعداد گلبرگ هاي موجود در برگ زياد باشند.
2 – به نظر شما، غذايي كه در برگ ها ساخته شده است چه مي شود؟
بوسيله آوندها به تمام قسمت هاي مختلف گياه بخصوص جاهاي فعال برده مي شود،‌مانند نوك ريشه و ساقه (جهت رشد طولي)، برگ ها (جهت غذاسازي) جوانه و گل (جهت توليد مثلي) و ميوه (جهت ذخيره ي مواد غذايي).




فصل 13 – آدمي و ميكروب ها
دنياي ميكروب ها :
بيشتر مردم از ميكروب ها تصور ناخوشايندي دارند. واژه هاي ميكروب از دو كلمه يوناني به معني «كوچك» و «زيستن» گرفته شده و به هر جاندار ذره بين گفته مي شود. حقيقت اين است كه تعداد ميكروب هاي مفيد بيشتر از انواع زيان آور است. حقيقت آن است كه زندگي انسان ها به ميكروب ها وابسته است. اما آنها بدون هوا مي توانند زندگي كنند از هزاران سال پيش، نان ، چاي ، پنير، ماست ، كاكائو و ترشي ها و بسياري از محصولات غذايي به كمك ميكروب ها توليد مي شوند. دنياي ميكروب ها توليد مي شوند.

 

 


بيماري زايي ميكروب ها :
‌ميكروب ها براي يافتن محيط مناسب خود ممكن است وارد بدن انسان، جانوران ، گياهان و يا ميكروب هاي ديگر شوند. در اين حال ميكروب، انگلي و جانداري كه وارد آن شده ميزبان است. حضور ميكروب در بدن ميزبان، استفاده از مواد بدن ميزبان براي رشد خود و نيز توليد موادي كه براي سلول هاي ميزبان سمي است، از راههاي آسيب رساندن ميكروب هاست.
در هر بيماري ميكروبي سخت، سه مرحله ي جداگانه تشخيص داده مي شود. اول مرحله جاي گيري است كه طي آن ميكروب وارد بدن مي شود و خود را به جاي مناسب رشد مي رساند.اين مرحله ممكن است كوتاه يا دراز باشد. دوم مرحله حاد است كه شخص بيمارمي شود و همه ي نشانه هاي بيماري ظاهر مي شوند. در اين مرحله،مبارزه بدن و ميكروب به اوج خود مي رسد. اگر بدن در اين مبارزه موفق شود، مرحله سوم پيش مي آيد كه نقاهت نام دارد. در اين مرحله بدن رفته رفته توانايي خود را باز مي يابد.
بعضي از بيماريهاي ميكروبي مرحله ي حاد ندارند. در اين گونه بيماريها، پس از آنكه علامت هاي بيماري ظاهر شد، مبارزه ميكروب و بدن به كندي صورت مي گيرد و اين مبارزه مدت ها به طول مي انجامد. در طي اين مدت نه بدن مي تواند ميكروب ها را از بين ببرد و نه ميكروب، بيماري را از پاي در مي آورد. اين گونه بيماري ها را مرض مي گويند. سل غالباً بيماري مزمن است. ماهها و حتي سالها مي گذرد تا بدن با ميكروب بتوانند در اين مبارزه پيروز شوند.

آغازيان :
اين جانداران موجودات ساده اي هستند كه برخي از آن تك سلولي و ميكروسكوپي اند. بعضي از اين جانداران زندگي آزاد دارند ، بعضي انگل اند، و برخي با داشتن سبزينه غذاسازي مي كنند. اين جانداران به شكل هاي مختلفي ديده مي شوند بعضي در اطراف بدن خود مژك هاي فراوان دارند. برخي فقط يك يا دو رشته دراز دارند و به كمك آن شنا مي كنند. بعضي هم كم تحرك اند.

در نگاه اول ممكن است به دليل جثه كوچك اين جانداران وجود آنها را پراهميت ندانيم، اما به دليل زير وجود آنها مهم است.
اين جانداران غذاي ماهها و بسياري از جانوران ساكن آب هستند.
بعضي از اقسام اين آغازيان ، پوسته هاي سختي در اطراف سلول خود دارند كه بعد از مرگ جاندار اين پوسته ها روي هم رسوب مي كنند و منابع معدني با ارزشي را مي سازند. بعضي از اين آغازيان در تهيه داروها و مواد غذايي نقش دارند. گروهي از آنها سبزينه داشته و از توليد كننده هاي محيط زيست به حساب مي آيند.
البته اقسام بيماريزا هم در ميان اين گروه وجود دارد. انواعي از آن ها، باعث بروز بيماريهايي چون اسهال خوني يا مالاريا مي شوند. مبارزه با اين بيماريها هزينه هاي زيادي دارد.

 



قارچ ها :
قارچ ها از مواد غذايي و نيز وسايل انسان ( مثل كاغذ، لباس، چرم و ...) استفاده مي كنند. گروهي از آنها بيماريهايي ايجاد مي كنند كه به دشواري معالجه مي شوند. اما انواع مفيدي هم دارند كه در توليد مواد غذايي و شيميايي، ايجاد طعم خوراكي ها، توليد داروها و دفع آفت هاي گياهي مؤثرند.
قارچ ها جانداراني هستند كه زماني با گياهان و زماني با آغازيان هم گروه بودند. اما امروزه دسته ي جداگانه اي محسوب مي شوند. قارچ ها سبزينه ندارند. در بين قارچ ها انواع تك سلولي فراوان است. قارچ ها در محيط هاي متفاوتي رشد مي كنند. حتي جاهايي كه ساير ميكروب ها توانايي زنده ماندن ندارند. شما مرباي كپك زده ديده ايد، در حاليكه غلظت زياد قند جلوي رشد بسياري از ميكروب ها را مي گيرد.

بررسي باكتريها :
ثابت كردن اينكه يك ميكروب بيماريزا است ، آسان نيست. رابرت كج (دانشمند و پزشك آلماني كه عامل بيماري سياه زخم و سل را كشف كرد و درباره وبا و مالاريا مطالعات بسيار دقيقي انجام داد) در اين مورد تحقيق فراواني كرد. او كه روشهايي براي پرورش باكتريها يافته بود،‌مي خواست بداند كه آيا بين بيماريها و باكتريها رابطه اي وجود دارد يا نه؟ وي پس از آزمايش هاي بسيار ، اصول زير را براي اثبات بيماريزا بودن يك ميكروب (از جمله باكتريها) بيان كرد:
1 – ميكروبي كه احتمالاً عامل بيماري است بايد به تعداد زياد در بدن بيمار يافت شود.
2 – اين ميكروب را بايد بتوان بدست آورد و پرورش داد.
3 – ميكروب پرورش داده شده بايد بتواند در صورت وارد شدن به بدن يك فرد سالم، شبيه همان بيماري ايجاد كند.
4 – بايد امكان پرورش درباره ميكروب هم وجود داشته باشد.

باكتري ها و غذاها :
آشپزخانه يكي از مهمترين قسمت هاي هر خانه است كه همه روزه ازآن استفاده مي شود. غذاي افراد خانواده در آن جا تهيه مي شود. در اين صورت پاكيزگي ظرف ها و محيط آشپزخانه بسيار مهم است. غذاهايي هم كه در يك نوبت خورده نمي شوند، بايد از آلوده شدن دور بماند، غذاهايي كه در حال فاسد شدن باشند، مقدار زيادي باكتري دارند. علت فاسد شدن هم رشد و توليد مثل باكتريها و توليد شدن مواد زايد و سمي توسط آنها ست. آب آلوده به باكتريها نيز مي تواند باعث ايجاد بيماريهايي مثل وبا شود. ويروس ها : موجودي را در نظر مي گيريد كه نه رشد مي كند، نه غذا مي خورد و نه تنفس مي كند. اما مي تواند شبيه خودش را به وجود آورد. چنين موجودي را كه نه زنده است و نه غيرزنده . ويروس مي نامند. ويروس ها فقط به علت دارا بودن توانايي توليد مثل به جانداران شبيه اند . اما بايد دانست كه هر ويروس فقط هنگامي مي تواند توليد مثل كند كه در داخل يك سلول زنده قرار گرفته باشد. در واقع ويروس ها انگل اجباري هستند. ويروس ها چنان كوچك اند كه با ميكروسكوب هاي معمولي نمي توانيم آنها را ببينيم و براي ديدن آن ها، بايد از ميكروسكوپ هاي بسيار قوي و مخصوص استفاده كنيم.
ويروس ها را در هيچكدام از گروههاي موجودات زنده جاي نمي دهند، زيرا سلول ندارند. آن ها را «مرز ميان موجودات زنده و غير زنده» به حساب مي آورند. در ساختمان هر ويروس معمولاً يك «پوسته پروتئيني» و يك مولكول بسيار درشت از «ماده وراثتي» يافت مي شود كه خصوصيات ويروس را به وجود مي آورد. گروهي از ويروس ها مثل عامل ايدز ساختمان پيچيده تري دارند.
بيشتر ويروسها مضرند. عده ي كمي بي زيانند ولي ويروس هاي مفيد انگشت شمارند. واقعيت اين است كه مبارزه كردن با ويروس ها، سخت تراز مبارزه عليه باكتريهاست.

فكر كنيد :
1 – گاهي در اماكن پرجمعيت به بيماري ميكروبي مبتلا مي شويم. به نظر شما علت چيست؟

مردم در اين اماكن به هم نزديك مي شوند و احتمال انتشار ميكروب هاي بيماري زا بوسيله هوا يا تماس مستقيم زياد مي شود. هر چه جمعيت بشتر باشد احتمال بودن افراد بيمار ناقل در ميان آنها بيشتر است.

2 – فرض كنيد در معرض ابتلا به يك بيماري ميكروبي بوده ايد ولي به آن مبتلا نشده ايد، چه دليلي براي بيمارشدن خود مي توانيد بياوريد؟
1. ممكن است عده كمي ميكروب وارد بدنمان شده باشد. 2. دفاع خارجي (مانند پوست) جلوي آنها را گرفته باشد. 3. ميكروب ها به محل مناسب خود در بدن نرسيده باشند. 4. گلبول هاي سفيد آن ها را از بين برده باشند. 5. قبلاً به اين بيماري مبتلا شده بوديم و يا واكسن آن را تزريق كرده بوديم . در نتيجه نسبت به آن مقاومت كرده ايم.

فكر كنيد
1 – منظور از بيماري مسري چيست؟ آيا همه ي ميكروب هاي مسري ناشي از ميكروب هاي بيماريزا هستند؟
بيماري كه از محيط زندگي يا افراد بيمار به افراد تندرست سرايت مي كند. خير، زيرا بعضي از بيماريهاي مسري ناشي از كرم هاست . مثل كرم كدو و كرم قلابدار

چرا مأموران بهداشت افراد خارجي را فقط به خاطر برخي از بيماري هاي ميكروبي در قرنطينه نگه مي دارند. نه به خاطر همه ي انواع بيماريهاي ميكروبي ؟
زيرا فقط برخي از بيماريهاي ميكروبي مسري هستند. بعضي از بيماريهاي ميكروبي زودتر از ديگر بيماريها سرايت مي كنند. همچنين بعضي از بيماريها خطرناك تر از ديگر بيماريها هستند.

منابع انتقال ميكروب هاي بيماريزا به انسان كدامند؟
1. از راه بيني (تنفس هواي آلوده) 2. از راه دهان (از طريق آب آلوده و به دهان بردن چيزهاي آلوده 3. از راه سوراخ شدن پوست از طريق گزيدن حشرات ، گاز گرفتن حيوانات، زخم ها و بريدگي ها.

اطلاعات جمع آوري كنيد
هنوز هم در بعضي از روستاها نان را در خانه مي پزند. آيا روش كار ، با آن چه در نانوايي ها انجام مي گيرد ، فرقي دارد؟
روشن كار تقريباً يكسان است. در نانوايي ها از دستگاه هاي مختلف براي آسانتر شدن و سريعتر شدن كارها استفاده مي شود.

فكر كنيد :

به نظر شما كدام گروه باكتريها مي توانند براي كارهاي كشاوري مفيد باشند؟ دليل بياوريد.
كودرست ها به منظور استفاده از ماده و انرژي موجود در مواد غذايي (زنده يا مرده) به تجزيه ي آنها مي پردازد. مواد حاصل از تجزيه ي باكتريها براي رشد گياهان مفيد است.


كدام گروه از آن ها بيماريزا هستند؟ كدام گروه ممكن است بيماريزا باشند؟
انگل ها معمولاً بيماريزا هستند. زيرا انگل هاي بيماريزا در بدن ديگر جانداران به سر مي برند و از آن ها غذا بدست مي آورند.

فكر كنيد
علت پيدا شدن پوسيدگي دندان انواعي از باكتريها هستند
چرا دندان هاي آسيا (عقبي) بيشتر از دندان هاي جلو پوسيده مي شوند؟
به علت شكل دندان هاي آسيا غذاي بيشتري در بين آنها گير مي كند و رعايت بهداشت نيز در دندان عقبي سخت تر است.

به جز مسواك زدن، چه راههايي براي جلوگيري از پوسيدگي دندان ها وجود دارد؟
استفاده از دهان شويه و نخ دندان
اطلاعات جمع آوري كنيد:
به جز بسته بندي چه راههايي براي محافظت غذاها در برابر ميكروب وجود دارد؟ كنسرو كردن ، خشك كردن، منجمد كردن ، نمك سود كردن، مربا كردن ، استريل كردن، پاستوريزه و هموژنيزه كردن
كدام راهها قديمي تر و كدام راهها جديدتر است؟
خشك كردن، فلفل زدن و نمك زدن قديمي ترين راههاي محافظت غذاهاست.
در منزل از چه روش هايي براي نگه داري غذا استفاده مي شود؟
خشك كردن – نمك سود كردن – منجمد كردن – مربا كردن

+ نوشته شده در  یکشنبه 1390/08/01ساعت 4:43 بعد از ظهر  توسط مهدی رسولی کهکی  |